Pismo Związku Polaków na Łotwie

Informacja o kościele pw. Św. Piotra i Pawła w Kurmen (łot. Kurmene)

Pierwszy z rodu Komorowskich właściciel majątku Kurmen, Piotr Komorowski ufundował w 1820 r. drewnianą kaplicę 1. Była ona filią kościoła w Szenbergu (łot. Skaistkalne), słynącego cudownym obrazem Matki Boskiej Opiekunki Rodzin.

Kościół w Kurmene.

W 1870 r. Antoni Jerzy August Komorowski na miejscu drewnianej kaplicy stawia murowany kościół z cegły i dolomitu, który w prawie niezmienionej postaci przetrwał do dnia dzisiejszego.

Budowla w stylu klasycznym, trzynawowa, z dwoma wieżami i figurą św. Piotra nad frontonem. Pierwsze dwie figury (druga od 1930 r.) wykonane były z drewna dębowego. Obecna, trzecia wykonana została z kamienia w Polsce w 2008 r. Dach kryty dachówką, w wyjątkiem obu wież, przykrytych czarną blachą. Sklepienie drewniane, w środkowej nawie łukowe, oparte na dwóch czworobocznych filarach. Na sklepieniu nad częścią ołtarzową postać Zbawiciela.

Ołtarz główny wykonany artystycznie, po obu jego stronach po dwie bogato rzeźbione kolumny, po między nimi figura Chrystusa na krzyżu. Po obu stronach ołtarza zakrystie, a nad nimi bardzo oryginalne i stosunkowo rzadko na Łotwie spotykane rozwiązanie – przeszklone loże dla rodziny fundatora kościoła. Z lewej strony, pod amboną wmurowana tablica: "Pamięci Tekli z Hr. Komorowskich Ursyn Niemcewiczowej zm. 21 lipca 1902" (najstarsze dziecko Antoniego i Elwiry Syruć, zmarłe podobnie jak najmłodsza siostra Stefania jeszcze za życia rodziców).

W ołtarzach bocznych obrazy: św. Piotra w lewej nawie, w prawej św. Antoniego 2. W czasie wojny obrazy zostały zrulowane i ukryte, na czym ucierpiała ich kolorystyka.

Na chórze ośmiogłosowe organy. Teren przykościelny ogrodzony metrowej grubości i półtorametrowej wysokości murem z dolomitu, krytym dachówką.

Groby na placu przykościelnym.

Groby na placu przykościelnym.

Groby na placu przykościelnym.

Na przykościelnym placu (cmentarzu) groby dwóch ostatnich ordynatów z rodziny Komorowskich oraz ich żon: Marii Matyldy Komorowskiej (z domu Komorowskiej) i Elwiry Komorowskiej z domu Syruć 3. Ponadto pomnik zmarłej w wieku zaledwie 12 lat Stefanii Komorowskiej, najmłodszego dziecka Antoniego Jerzego Augusta i Elwiry z Syruciów oraz dwa inne pomniki nagrobne dzieci, o których nie znalazłem jak dotąd żadnych bliższych informacji:

"Pamięci Antka i Ninki Komorowskich †1906"

"Zosi, Marylce i Tadziowi Olszowskim zmarłym 28 30 lipca 1906 r. Stroskani Rodzice"

Przez pierwsze pół wieku był to kościół w dzisiejszym rozumieniu w zasadzie prywatny, przeznaczony dla rodziny fundatora i pracowników folwarku. Ostatni ordynat, Piotr Antoni Komorowski (syn fundatora kościoła) w 1919 r. przekazał kościół nowopowstałej parafii w Kurmene.

Opracował: Marek Głuszko

1 Wg niektórych źródeł pierwszą drewnianą kaplicę w Kurmen wzniósł w 1774 r. baron Lüdingshausen-Wolff, a budowla z 1820 r. była drewnianym kościołem na miejscu tej kaplicy.

2 Czytelne nawiązanie do postaci kolejnych fundatorów: Piotra (w 1820 r.) i Antoniego (w 1870 r.)

3 Ojciec Elwiry Syruć Szymon to z kolei w prostej linii przodek Czesława Miłosza.

Latvijas Radio 4 nadaje po polsku!

Uprzejmie informujemy naszych czytelników, że audycje radiowe w języku polskim można odbierać w 4 programie Radia Łotewskiego (Doma Laukums) w pierwszy poniedziałek każdego miesiąca o godz. 20.15 do 20.45.

W ramach Acocjacji Towarzystw Kultur Narodowościowych Łotwy im. Ity Kozakiewicz oraz we własnym zakresie ubiegamy się o zwiększenie czasu trwania naszych audycji i poszerzenie ich zasięgu.

Mogą Państwo wesprzeć nasze starania, zwracając się z takim żądaniem bezpośrednio do: Latvijas Radio, Doma Laukums 8, LV-1505, Rīga;
tel. 67206722, 676206721, fax 67206709
lub do właściwych władz RŁ.

Uwagi dotyczące audycji radiowych w języku polskim prosimy kierować na adres korespondencyjny naszego pisma do siedziby ZPŁ: Slokas ielā 37, LV-1007, Rīga z dopiskiem na kopercie "Radio".

Zapraszamy do współpracy!