Pismo Związku Polaków na Łotwie

Wyzwolenie Rygi spod oblężenia szwedzkiego w 1605 roku

25 września b.r. w Ryskim Centrum Promocji Polski (Dom Czarnogłowych) i 26 września w Łotewskim Narodowym Muzeum Historii (Zamek Ryski) odbyła się II Międzynarodowa Konferencja Naukowa pt. "Wyzwolenie Rygi spod oblężenia szwedzkiego w 1605 roku" zorganizowana przez stowarzyszenie "Inflanty" (prezes Jan Hryniewicz). Z Polski przyjechało 20 naukowców pod przewodnictwem redaktora naczelnego miesięcznika literacko-naukowego "Świat Inflant" Stefana Pastuszewskiego, który wygłosił wykład inauguracyjny o walce pod Kircholmem 1605 roku. Historyk Krzysztof Błażejewski przedstawił referat pod tytułem: "Gorycz sławy, czyli smutny los zwycięzcy spod Kircholmu", a magister Jan Hryniewicz zdał relację z corocznych obchodów rocznicy "Kircholmu 1605" w Rydze, które od 2005 roku organizuje stowarzyszenie "Inflanty". Odczytano również referat nieobecnego doktoranta Uniwersytetu Gdańskiego Michała Dudy "Rola szwedzkich służb specjalnych w walkach o Rygę".

Składanie kwiatów pod Pomnikiem Wolności w Rydze.

W konferencji, którą uświetnił występ zespołu Edwarda Fiskowicza wzięli także udział: Stanisław Januszkiewicz, Wiktor Stefanowicz, Wojciech Sobolewski, Galina Własenko, Jelena Matjakubowa i inni. W 2010 roku, podobnie jak i w roku 2005, ks. Andrzej Trapuczka – proboszcz Kościoła Matki Boskiej Bolesnej w Rydze na niedzielnym nabożeństwie wspomniał o rocznicy bitwy pod Kircholmem 1605 roku i odbywającej się z tej okazji konferencji. Na zakończenie konferencji naukowej w Łotewskim Narodowym Muzeum Historii jej uczestnicy złożyli kwiaty pod Pomnikiem Wolności, odśpiewali łotewski i polski hymn, a także odwiedzili grób na cmentarzu Św. Michała wybitnej polskiej działaczki na Łotwie – Ity Kozakiewicz.

Przy grobie Ity Kozakiewicz na cmentarzu
Św. Michała w Rydze.

Uczestnicy konferencji obejrzeli wystawę "Polska Ryga", przygotowaną z inicjatywy stowarzyszenia "Inflanty" przy dworcu kolejowym. Delegacja naukowców, ryskiego stowarzyszenia "Inflanty" i Bractwa Inflanckiego z Bydgoszczy złożyła wieniec pod polskim pomnikiem w Salaspilsie (do 1917 roku nazywanym Kircholmem).

Z inicjatywy Jana Hryniewicza I Międzynarodowa Konferencja Naukowa odbyła się 28 września 2005 roku w salach Łotewskiego Narodowego Muzeum Historii. Konferencję otworzył wówczas minister RŁ do spraw integracji, Ainars Latkovskis. Udział w pracach konferencji wziął też II sekretarz Ambasady RP do spraw nauki i kultury Sławomir Krawczyński. Konferencja odbyła się w ramach międzynarodowego forum pod tym samym tytułem. Z tej okazji w największym łotewskim tygodniku "Sestdiena" (Sobota) ukazał się trzystronicowy artykuł o kircholmskiej wiktorii autorstwa Egīlsa Zirnisa i Jana Hryniewicza.

Na prośbę prezesa stowarzyszenia "Inflanty" Jana Hryniewicza wybitny łotewski kompozytor młodego pokolenia, Platon Burawicki, skomponował utwór muzyczny "Kircholmska wiktoria". Fuga w stylu neobarokowym brzmiała już w wielkich salach koncertowych dawnych Inflant – Łotwy i Estonii. Uroczystości te były szeroko transmitowane przez I kanał telewizji bałtyckiej, Łotewskie Radio IV "Doma laukums" i w prasie.

Obrady konferencji.

W piątek 1 października b.r. w Salaspils Ambasador RP Jerzy Marek Nowakowski wraz z Ambasadorem Królestwa Szwecji Matsem Staffanssonem złożyli wieńce pod pomnikiem polskim i szwedzkim poświęconym pamięci bitwy pod Kircholmem, która była największą bitwą okresu wojny polsko-szwedzkiej (1600-1629). Na pamiątkę obchodów 400-lecia zwycięstwa pod Kircholmem Ambasada RP co roku odwiedza to miejsce.

Bitwa 1605 roku odbyła się na terytorium dzisiejszego miasta Salaspils 27 września 1605 roku i w jej czasie zjednoczone polsko-litewskie wojska Rzeczpospolitej Obojga Narodów z chorągwiami z Kurlandii i Zemgalii pod dowództwem hetmana polnego litewskiego Jana Karola Chodkiewicza rozgromiły armię Karola Sudermańskiego.

dr Agnieszka Mazurowska

W RTU znowu słychać polską mowę

15 października 2010 roku w Ryskim Technicznym Uniwersytecie w ramach 51 międzynarodowej naukowej konferencji odbyło się posiedzenie sekcji historii nauk technicznych. W pracach tej sekcji dużą aktywnością wykazali się Polacy. Na otwarcie obrad wygłoszono dwa referaty w języku polskim. Jako pierwszy przemawiał ambasador Polski na Łotwie, doktor nauk historycznych Jerzy Marek Nowakowski, który wygłosił referat o roli łotewskiej oświaty w kształceniu elit polskiego ruchu niepodległościowego. Ambasador wspomniał o edukacji na obecnym terytorium Łotwy trzech prezydentów okresu międzywojennego: Gabriela Narutowicza w Liepai (Libawa), Stanisława Wojciechowskiego w Jelgavie (Mitawa), Ignacego Mościckiego w Rydze, a także o innych wybitnych polskich osobistościach związanych z Łotwą.

Następnie wysłuchano referatu doktoranta Uniwersytetu Gdańskiego Michała Dudy, który mówił o koncepcji morskiej i kolonialnej współpracy księcia Jakuba Kettlera z Rzeczpospolitą. Referat ten oparto na materiałach pozyskanych z archiwów: Gdańska, Rygi, Wielkiej Brytanii i Tobago. Wśród słuchaczy znaleźli się rektor i prorektor do spraw naukowych Ryskiego Technicznego Uniwersytetu.

dr Agnieszka Mazurowska