Pismo Związku Polaków na Łotwie

Mowa Prezydenta K. Ulmanisa

[Zamieszczamy niektóre fragmenty przemówienia K. Ulmanisa, wygłoszonego 12 października 1939 roku na wspólnym posiedzeniu Rady Gospodarczej i Kulturalnej, w którym "vadonis" (wódz) tłumaczy swoim poddanym zasadność podpisania paktu sowiecko-łotewskiego (05.09.1939 r.) i rozmieszczenia sowieckich baz wojskowych na Łotwie (25 tys. żołnierzy). Redakcja]

"(...) Myśmy uniknęli wciągnięcia nas w wojnę niemiecko-polską, myśmy uniknęli wciągnięcia w wojnę Niemiec z zachodnimi mocarstwami. Myśmy uniknęli tego, by lała się łotewska krew i było ofiarowywane życie Łotyszów za sprawy, które nie dotyczą podstaw istnienia naszego państwa.

Lecz było i jest ponad nasze siły wstrzymanie szybkiej i głębokiej przemiany, jaka równolegle do wojny zachodzi w stosunkach międzypaństwowych i współmierności układu sił. Głupotą byłoby myśleć, że moglibyśmy wpłynąć chociażby na wynik wojny niemiecko-polskiej lub na wytworzenie się stosunków niemiecko-sowieckich i na wynikające stąd następstwa, które dotyczą również nas. Nie możemy też zmienić tego położenia, że nasza żegluga i handel poza morzem Bałtyckim prawie że zamarły."

Następnie omawia Prezydent powstanie paktu łotewsko-sowieckiego opartego na wzajemnym porozumieniu i obopólnych zobowiązaniach.

"W pakcie wyraźnie też powiedziano, że wprowadzenie go w życie w żadnej mierze nie może dotknąć systemu państwowego, gospodarczego i socjalnego obu państw zawierających umowę. Muszę zaznaczyć, że pakt ten (jak to zwykle pakty zawierane przez Rosję Sowiecką) cechuje jasność i stanowczość, jak również uznawanie i uwzględnianie interesów drugiej strony i jest naprawdę wzajemnym. A skoro jest on wzajemnym, ani jedna, ani druga strona nie mogą się spodziewać i wymagać tego, by nie podjąć się pewnych obowiązków.

(...) Ten pakt z wielkim sąsiadem zawarty w duchu obopólnego zaufania i dobrej wiary przynosi nam bezpieczeństwo oraz oddalenie względnie nawet usunięcie groźby wojny. Jeszcze więcej: powiększa on również bezpieczeństwo Rosji Sowieckiej; to samo dotyczy naszych sąsiadów na północy i południu: Estonii i Litwy".

Prezydent stwierdza, że różny ustrój państwowy bynajmniej nie jest przeszkodą do owocnej współpracy, omawiając zaś znaczenie garnizonów sowieckich w Łotwie oświadczył, że "nie można zapominać, iż celem i zadaniem tych garnizonów jest ochrona pewnego odcinka, nie zaś ochrona naszego państwa w ogóle, ochrona ta w dalszym ciągu będzie należała do naszej własnej armii" (oklaski).

Wojska litewskie wkraczają na ziemię wileńską

Wymiana dokumentów ratyfikacyjnych litewsko-sowieckiego paktu wzajemnej pomocy nastąpiła w dniu 10 b.m. w litewskim ministerstwie spraw zagranicznych. Wojsko litewskie wkroczyło na terytorium przyłączonego do Litwy okręgu w ubiegły poniedziałek, do Wilna wkroczy 22 b.m.

Do Wilna w najbliższym czasie z Kowna będą przeniesione różne instytucje i urzędy, jak główna dyrekcja kolei, niektóre departamenty min. oświaty i sprawiedliwości, niektóre wydziały uniwersytetu kowieńskiego, jak również prawdopodobnie narodowa opera litewska. Kancelaria Prezydenta państwa, rząd i biuro rządu oraz inne ważniejsze urzędy państwowe mają być przeniesione do Wilna dopiero po Nowym Roku.

Jak słychać za obywateli litewskich rząd ma uznać tylko tych mieszkańców okręgu wileńskiego, którzy się w tym okręgu urodzili względnie zamieszkiwali tu przed 8 listopada 1918 roku.

Ryga. Zbiórka ofiar na uchodźców

Staraniem Zarządu Głównego Związek Polaków w Łotwie uzyskał w ministerstwie spraw społecznych pozwolenie na przeprowadzenie zbiórki ofiar na rzecz uchodźców z Polski internowanych w Łotwie. Ofiary będą skierowane na miejsce przeznaczenia za pośrednictwem Czerwonego Krzyża. Filiom Związku zostały już przesłane odpowiednie listy, na które mają być wpisane wszystkie zebrane ofiary.

Osoby i organizacje chcące się przyczynić do zbiórki mogą w Zarządzie Głównym otrzymać listy na żądanie. Liczba list jest ograniczona do 100. Zwraca się uwagę i apeluje do wszystkich ofiarodawców, by dawali jedynie rzeczy wartościowe w stanie całkowitej używalności. Odczuwa się przede wszystkim brak ciepłej bielizny, skarpetek, rękawiczek itp. Bardzo są pożądane ofiary pieniężne, które się obróci na nabycie niezbędnych przedmiotów codziennego użytku pierwszej potrzeby.

(zachowaliśmy pisownię oryginału)