Pismo Związku Polaków na Łotwie

Kalejdoskop Polonijny

"Katyń" – "The Soviet Story"

24 kwietnia odbyła się w Domu Kongresów w Rydze projekcja filmu "Katyń" w reżyserii Andrzeja Wajdy, zaś niecałe dwa tygodnie później – filmu "The Sovjet Story" młodego łotewskiego reżysera Edvina Šnore.

Dwa filmy w różny sposób demaskujące zbrodnie sowieckiego komunizmu. A. Wajda po mistrzowsku, bez pośpiechu zbliża się przez cały film do krwawego epilogu – masowego mordu na oficerach i cywilach polskich – rysując po drodze dramaty kilku rodzin katyńskich, otoczonych atmosferą terroru i zakłamania Polski Ludowej. Edvins Śnore idzie dalej – dowodzi zbrodniczego charakteru teorii marksizmu-leninizmu, z którego czerpali natchnienie inspiratorzy rewolucji światowej – rosyjscy komuniści. Nie tylko zresztą oni, również niemieccy narodowi socjaliści, którym traktat z Rapallo umożliwił "podpatrzenie" stosowanej w Kraju Rad technologii masowego terroru i ludobójstwa.

Dwa filmy, które przekonywująco stawiają znak równania między faszyzmem a sowieckim komunizmem, filmy wstrząsające skalą legalizowanej zbrodni, ich obejrzenie jest moralnym musem łotewskich Polaków, których starsze pokolenie może najlepiej poświadczyć, czy znak równania jest uzasadniony.

"PRL – tak daleko, tak blisko"

19 maja br. otwarta została w budynku Rady Miasta Rygi wystawa pt. "PRL – tak daleko, tak blisko", zorganizowana przez Instytut Pamięci Narodowej, Ambasadę RP w Rydze i Łotewski Muzeum Frontu Narodowego. Na ekspozycję wystawy, obejmującej okres 1944 – 1989, złożyły się umieszczone na planszach historyczne zdjęcia, obrazujące najbardziej znaczące wydarzenia w historii Polski Ludowej i plakaty propagandowe. Otwarcia wystawy dokonał Ambasador RP w Rydze Maciej Klimczak, głos zabrali również jeden z autorów scenariusza, prof. dr hab. Jerzy Eisler i dyrektor Muzeum Frontu Narodowego Meldra Usenko.

Otwarcie wystawy. Od lewej – prof. J. Eisler, tłumacz Ambasady RP L. Gołubiec, Ambasador M. Klimczak, dyrektor Muzeum Fontu Ludowego Łotwy M. Usenko.

Różnie była i jest postrzegana przez Polonię wschodnią ta Rzeczpospolita Ludowa, z jednej strony – Polska Bieruta i Gomułki, Gierka i Kani, Jaruzelskiego i Rakowskiego, usiłująca wychować prawie dwa pokolenia swoich obywateli na bajkach z "Czterech pancernych i psa", z drugiej – Polska kardynała Wyszyńskiego i Zbyszka Cybulskiego, "Czerwonych Gitar" i Jerzego Kawalerowicza, Ireny Szewińskiej, Kazimierza Górskiego, Leonida Teligi i Lecha Wałęsy, Andrzeja Wajdy, a przede wszystkim Jana Pawła II. Ta Polska Ludowa – zniewolona, okłamana i zakłamana, odcinająca się od swoich rodaków na Wschodzie, mocno usadowiona w sowieckim obozie socjalistycznym – znajdowała się jednak "po tamtej stronie" wewnętrznej żelaznej kurtyny tegoż obozu i już z tego tylko powodu była dla Polonusów przedmiotem pewnej fascynacji. O tym, że w Polsce Ludowej jest również inna Polska, wiedzieli nie tylko z audycji "Wolnej Europy", lecz również z gestu Kozakiewicza na Olimpiadzie w Moskwie i strajków sierpniowych 1980 roku.

RL

"PRL – tak daleko, tak blisko"

Dzień kultury polskiej w Dyneburgu

W maju odbywa się w Dyneburgu tradycyjny Tydzień Kultury Słowiańskiej. W tym roku 24 maja w ramach Tygodnia uroczyście obchodziliśmy w Domu Polskim Dzień Kultury Polskiej.

Od lewej: Zbigniew Nowosadzki i Grzegorz Szkopowicz na otwarciu wystawy w Domu Polskim w Dyneburgu

Na początku gości Domu Polskiego zaproszono na salę widowiskową, gdzie w pięknym wykonaniu Krystyny Bitini oraz Ilony Bojkowej można było delektować się klasyczną muzyką Hendla, Belliniego, Czajkowskiego. W drugiej zaś części tego wspaniałego wieczoru został otwarty wernisaż grupy Via Varsovia z Warszawy.

Grupę Via Varsovia tworzą następujący artyści: Delfina Krasicka, Zbigniew Nowosadzki, Barbara Redlińska, Anna Trochim, Janusz Golik, Ksztsztof Pająk, Grzegorz Szkopowicz, Stanisław Trzeszczkowski, Dariusz Kowalski i Teresa Pastuszka-Kowalska. Reprezentują oni odmienne i różnorodne postawy artystyczne, przez wiele lat współpracują ze sobą na zasadzie całkowitej dobrowolności i wzajemnego zrozumienia. Grupa powstała przy Galerri Delfiny Krasickiej, którą można uznać za "opiekuńczego ducha", patronującego wszystkim przedsięwzięciom i działaniom artystów.

Twórców nie łączy jakiś wspólny manifest artystyczny, jednolita koncepcja postrzegania świata czy kontestująca wobec rzeczywistości strategia. Należą do różnych pokoleń, różne są ich doświadczenia i indywidualne dokonania. Cechą najbardziej wyróżniającą i charakterystyczną dla ich działań jest zaangażowanie w akcje o charakterze charytatywnym. Każdy z osobna kształtuje swoją karierę artystyczną, realizuje wystawy indywidualne i prezentacje swojej twórczości lecz wspólne wystąpienia – jak prezentowana obecnie wystawa – są okazją do konfrontacji indywidualnych dokonań, stwarzającą widzom możliwość przyjrzenia się bliżej różnorodności artystycznej ekspresji, skali środków wyrazu, sposobów interpretacji otaczającego świata.

Swetłana Manochina

Premier Polski w Rydze

04 czerwca przybył do Rygi premier Polski Donald Tusk, aby wziąć udział w części głównej szczytu Rady Państw Morza Bałtyckiego. Mimo napiętego harmonogramu polski premier znalazł w tym dniu czas na złożenie krótkiej wizyty w Ambasadzie Polski w Rydze.

Premier Donald Tusk (w pierwszym rzędzie w środku) wśród pracowników Ambasady Polski w Rydze, obok (w drugim rzędzie od prawej) – Ambasador Maciej Klimczak

30-lecie "POLONEZA"

7 czerwca br. odbył się w Pałacu Kultury VEF w Rydze uroczysty koncert z okazji 30-lecia istnienia Klubu Kultury Polskiej "Polonez". Powstał w 1978 roku (staraniem grupy entuzjastów na czele ze śp. Wandą Puke) pod szyldem Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej jako pierwsza, i przez kilkanaście lat jedyna w warunkach sowieckich, organizacja społeczna Polaków Rygi i całej Łotwy. Warto przypomnieć, że pod skrzydłem "Poloneza" prowadzone były kursy języka polskiego, co miało istotne znaczenie w warunkach zagłady polskiego szkolnictwa na Łotwie.

Przez wielu lat prezesem klubu "Polonez" był p. Edward Fiskowicz.

Koncert jubileuszowy zgromadził ok. 200 gości z terenowych organizacji polonijnych w Jekabpilsie, Liepai, Rezekne, Rygi, Asocjacji Towarzystw Mniejszości Narodowych Łotwy im. Ity Kozakiewicz, Sekretariatu ds. Integracji Społeczeństwa Łotwy, Departamentu Kultury Rady Miasta Rygi. W koncercie wzięły udział chór "Polonez", zespół "Tęcza" pod kierownictwem Edyty Dmuchowskiej, chór "Jutrzenka" z Rzeżycy, uczniowie z "Hanzas skola" i Ryskiej Szkoły Podstawowej nr 6 oraz inni wykonawcy.

Raz jeszcze o "Karcie Polaka"

9 czerwca br. odbył się w Domu Polskim w Dyneburgu uroczysty akt wręczenia pierwszych dwunastu Kart Polaka na Łotwie. Ceremonię zagaiły krótkie wystąpienia kierownika Wydziału Konsularnego Ambasady RP w Rydze, radcy Bartosza Jabłońskiego oraz prezesa Związku Polaków na Łotwie Wandy Krukowskiej. Obramowaniem artystycznym ceremonii był występ "Kukułeczki" w strojach szlacheckich. Dlaczego właśnie szlacheckich? No bo ceremonia i atmosfera była uroczysta i podniosła, chwilami wzruszająca, jak np. w przypadku pewnej starszej pani, która specjalnie opuściła szpital krótko przed operacją, aby odebrać Kartę Polaka.

"Kukułeczka" wita odbiorców Karty Polaka w Dyneburgu uroczystym polonezem

Dyneburg, 9 czerwca 2008 r. Zapraszamy do odbioru pierwszych Kart Polaka na Łotwie!

Liczba osób składających wnioski o Kartę Polaka zwiększa się z dnia na dzień, zaś osobom ubiegającym się o stypendium Fundacji Semper Polonia (wnioski przyjmuje Wydział Konsularny Ambasady RP w Rydze do 15 lipca br.) przypominamy, że od końca marca jednolitym dokumentem stwierdzającym pochodzenie polskie, jest Karta Polaka.

Kartę Polaka wręcza radca Bartosz Jabłoński.